Ethiopië

In deze bijdrage wil ik wat algemene informatie over Ethiopië geven, een samenraapsel van wat feiten, aspecten van een ongelooflijk divers land die onszelf interesseren en die moeten helpen verstaan wat en wie we onderweg ontmoeten, landschappen, monumenten, mensen, culturen, religieuze praktijken en economische activiteit.

De Hoorn van Afrika
Ethiopië maakt deel uit van de Hoorn van Afrika, of het Somalisch schiereiland, de uiterste oostpunt van het vasteland van Afrika, waar de Rode Zee uitmondt in de Indische Oceaan.

Het gebied daarrond bestaat uit de staten Ethiopië, Somalië, Eritrea en Djibouti. Ethiopië zelf is “land locked”, volledig ingesloten door land, niet grenzend aan een zee. De toegang tot de Rode Zee moet via Djibouti gebeuren. Er loopt een spoorlijn van de haven in Djibouti naar hoofdstad Addis Abeba. Een 750 km lange electrische lijn, aangelegd door Chinezen.

Bevolking
In bevolkingsaantal is Ethiopië met zijn 108 miljoen inwoners, het tweede grootste land van Afrika (na Nigeria), bovendien nog steeds snel groeiend (+3% p.a.). De grootste bevolkingsgroep zijn de Oromo’s (40%), de tweede grootste groep zijn de Amharen (25%) en de Tigrinya maken minder dan 10% uit, maar zij hebben wel relatief veel belangrijke posities in de politiek en de economie.
55% van de bevolking van Ethiopië zijn christenen, meer bepaald Ethiopisch-Orthodox. De kerk onderscheidt zich van andere kerken door hun miafysitisme, een leer die stelt dat in Christus de twee naturen, de goddelijke en de menselijke natuur, zijn samengegaan in één natuur, één godmenselijke natuur, zonder enige scheiding, zonder verwarring en onveranderlijk. 43% is moslim en ongeveer 2% van de bevolking, vooral de etnische volken in het zuiden hangt het animisme aan.
De Ethiopische joden (Falasja) zijn nagenoeg allemaal naar Israël geëmigreerd tijdens de Israëlische Operatie Mozes en Operatie Salomo, in overeenstemming met de Wet op Terugkeer van 1950. Sindsdien verbleven in Ethiopië nog Falasjmoera, joden die ooit uit zelfbehoud tot christendom bekeerden en niet mochten terugkeren. Tussen 1990 en 2013 kwam ook een immigratiestroom van Falasjmoera op gang het einde van de massale immigratie. Sinds het uitroepen van de staat Israël zijn meer dan 90.000 Falasja naar Israël getrokken.

Economie en Energie
Volgens het IMF behoort de economie van Ethiopië tot de snelst groeiende in de wereld. In 2015 rapporteerde de Wereldbank een groei van het GDP van 10,9% tussen 2004 en 2014.

Nochtans blijft het Bruto Binnenlands Product per capita (1.070 $) één van de laagste van de wereld en ondanks zijn goede groeipercentages nog ruim onder het gemiddelde van Sub-Sahara Afrika (1.760 $). Vergelijk: België in 2019 vlg. IMF bijna 46.000 $. Ongeveer 26% van de bevolking leeft onder de armoedegrens en slechts 51,77% (2017) is alfabeet (in 1994 was dit nog 27%)
klik hier naar IMF gegevens

Maar de overheid blijft flink investeren in infrastructuur en industrieparken, het land probeert zich te profileren als hub voor lichte fabricage en Ethiopiërs in het buitenland worden aangemoedigd in hun vaderland te investeren.
Met 14 grote rivieren die van de hooglanden naar beneden vloeien, waaronder de Nijl, heeft Ethiopië de grootste waterreserves in Afrika. De waterkrachtcentrales leveren dan ook bijna de volledige elektriciteit die het land nodig heeft. Maar de harde realiteit toont dat 70% van de bevolking leeft zonder elektriciteit, met inbegrip van basisdiensten: slechts 24% van de lagere scholen en 30% van de hospitalen hebben toegang tot het electriciteitsnet. De regering heeft met steun van de Wereldbank (385 M$) een plan opgevat om tegen 2025 iedereen aan te sluiten op het net. Ondertussen worden bijkomende dammen en electriciteitscentrales gebouwd. Ethiopië heeft plannen om ook elektriciteit te gaan uitvoeren.
klik hier naar Wereldbank

Het overgrote deel van de bevolking zoekt zijn inkomen uit landbouwactiviteiten (85%), veelal kleine boeren, herders of kleinschalige ondernemingen. Landbouwproducten maken ook het grootste deel uit van export (naast goud) : koffie, khat, oliezaden, teff (Abessijns liefdegras, waar hun brood, injera, van gemaakt wordt), granen, bloemen, leerproducten (5de grootste veestapel van Afrika), rietsuiker en katoen. Maar de bevolkingsaangroei en de erosie, de uitdroging en de overexploitatie heeft geleid tot een snelle ontbossing. Rond 1900 was Ethiopië nog voor 35 procent bebost, vandaag is dan nog 4 procent.

De Ethiopische regering is echter vastbesloten daar verandering in te brengen en schreef zich mee in voor het ‘African forest landscape restoration initiative’. Daarin verbonden twintig Afrikaanse landen zich ertoe om tegen 2030 100 miljoen hectare  bos te herstellen. Het initiatief werd een succes en de doelstelling is al behaald, maar voor Ethiopië ging het nog niet ver genoeg. Premier Abiy Ahmed kwam daarop met een nieuw initiatief. Het ambitieuze doel van ‘green legacy’: 4 miljard bomen planten tussen mei en oktober. Door in juli 2019 in 12 uur tijd 353 miljoen bomen te planten door vrijwilligers over heel het land in te schakelen, zette Ethiopië al een grote stap. Alle overheidsdiensten bleven een dag gesloten zodat iedereen kon komen helpen. Ik ben benieuwd wat we daarvan te zien krijgen.

Geologie
Een ander belangrijk geologisch gegeven voor Ethiopië is het Oostafrikaans Rift Systeem (EARS), een smalle zone waar twee tectonische platen heel langzaam uit elkaar schuiven, aan een snelheid van 6-7 mm per jaar. De oostelijke Somalische plaat schuift langzaam weg van de continentale westelijke Nubische plaat. Het breuksysteem loopt over duizenden kilometers van noord naar zuid. De oostelijke breuklijn vormt het Main Ethiopian Rift vanaf de Afar streek zuidelijk naar de vallei van het Malawi meer. Bij Afar wordt een driehoek gevormd waar de breuk vertakt in een westelijke arm langs de Rode Zee en een oostelijke langs de Golf van Aden. Bij dit “triple point’ heeft zich de Afar laagte gevormd ook de Danakil depressie genoemd (100 m onder de zeespiegel). De heetste plek op aarde (gemiddelde jaartemperatuur), een onherbergzaam gebied met zoutvlaktes, vulkanen, hete bronnen, borrelende modder, kratermeren, woestijnen. Ook een gebied dat we graag willen bezoeken.

Enkel de Afar nomaden kunnen er overleven. Maar anderzijds heeft de ondergrond rond de grote slenk ook haar geheimen van de oorsprong van de mensheid hier prijsgegeven. Hier vonden de archeologen de resten van Lucy, mogelijk de oudste resten van een menselijk wezen.
Verder naar het zuiden en oostelijk van Addis Abeba versmalt de breuk en verdeelt

Ethiopië in oostelijke en westelijke hooglanden, hier vind je de nationale parken o.m. Omo, Awash, Nechisar en de meren van het rift, Abaya, Chamo, Awasa, enz. Een paradijs voor vogelspotters.

Dreadlocks in Ethiopië
En tot slot, iets wat mij ook intrigeert, de link tussen de reggae muziek en de rasta gemeenschap en Ethiopië. Wat is die link ? Rastafari of rasta is een levensbeschouwing met wortels in Jamaica. De beweging heeft wereldwijd ongeveer een paar miljoen aanhangers. Ze zien rastafari zelf niet als een geloof, maar als een geesteshouding gecombineerd met een manier van leven. De oorsprong ligt in Jamaica in de jaren 1930, bij de gekleurde bevolking die door het slavernijverleden onderaan de sociale ladder stond. De beweging werd vooral gevoed door Marcus Garvey, die pleitte voor het gekleurde bewustzijn en de repatriëring van kleurlingen naar Afrika.

Garvey deed in 1914 een bijzondere uitspraak: er zou een getinte koning worden gekroond die zou opkomen voor de gekleurde bevolking.

Zestien jaar later werd in Ethiopië Ras Tafari Makonnen gekroond tot Keizer Haile Selassie, een directe afstammeling van koning Salomon en de Koningin van Sheba. Foto’s van de kroning maakten in Jamaica grote indruk: blanken knielden voor een getinte koning. Haile Selassie werd al snel populair onder de Jamaicaanse bevolking en kreeg een goddelijke status. Tel hierbij nog het verhaal van de Ark des Verbonds die zich nog steeds in Ethiopië zou bevinden, en de rasta’s zien Ethiopië als het beloofde land (Zion) alwaar alle zwarten ooit terug zullen keren. De westerse wereld wordt gezien als Babylon dat ooit ten onder zal gaan. De term Exodus (de uittocht) wordt gebruikt als een vooruitverwijzing naar de bevrijding van de zwarte mens. Tegenwoordig wonen er nog een 300 rasta’s in Shashawene tussen hun wietplantages (twintig jaar geleden waren het er nog 2000). Shashawene is niet de meest veilige plek van Ethiopië, dus ik betwijfel of we het zullen bezoeken.