Ethiopië

Dit is misschien een saai stukje proza en ik heb het waarschijnlijk vooral voor me zelf samengesteld om een referentie te hebben voor de verschillende historische sites die we gaan bezoeken. Ook vind ik het altijd belangrijk om enig begrip te hebben van recente geschiedenis en actualiteit. Dus wat volgt is een heel beknopt historisch overzicht van een land, dat ongetwijfeld de langste geschiedenis kent van welk volk dan ook op aarde. Ik doe dit met behulp van een lijstje heersers, koningen, keizers, negussen.

Volgens de legendes zou de mensheid in Ethiopië zijn ontstaan. Deze streek, zuidoostelijk van de Rode Zee, werd reeds in de 25e eeuw v. Chr. vermeld in de Egyptische cultuur, als het land van Poent. Maar de stichting van het land wordt gesitueerd in 980 v.Chr.

Koningen van Aksum
Menelik I zou de eerste keizer van Ethiopië geweest zijn. Hij zou in de 10de eeuw v. Chr. de Salomonische dynastie gesticht hebben. Menelik was immers de zoon van de bijbelse koning Salomon en de legendarische Ethiopische Koningin van Sheba. Maar dit is meer legende dan geschiedschrijving, want er zijn geen archaeologische of schriftelijke bewijzen die dit verhaal staven.

Menelik groeide op in Ethiopië, bezocht zijn vader in Jeruzalem, weigerde de troon van Israël en keerde terug naar zijn land mét de Ark des Verbonds. God liet die diefstal toe, want hij wilde de macht van de Israëlieten overdragen aan het echte volk van God, de Abessijnen. Dat kan dus een doel van onze reis worden: op zoek naar de Ark des Verbonds. De dynastie die Menelik stichtte heerste over Ethiopië gedurende bijna 3000 jaar met enige onderbreking, gedurende de Zagwe dynastie. In 1270 herstelde Yekuno Amlak echter weer de orde, hij beweerde de echte nakomeling te zijn van de koningen van Aksum, van Salomon en Sheba.

Zagwe dynastie (1137-1270)
Gesticht door Mara Takla Haymanot

De beroemdste heerser in de Zagwe dybastie is Gebre Mesqel Lalibela (1205-1225). Hij liet het Nieuwe Jeruzalem bouwen, elf in rotsen uitgehouwen kerken, die naar hem de rotskerken van Lalibela heten. Koning Lalibela werd door de Ethiopisch-Orthodoxe Kerk heilig verklaard.

Salomonische dynastie – deel 2 (ongeveer 1270-1975)
Yekuno Amlak zwoer dat hij van Salomon afstamde, hij maakte een einde aan de Zagwe dynastie.
De bekendste koningen van de tweede Salomonische dynastie zijn: Webe Haile Mariam (1853-1855), Tewodros II (1855-1868), Tekle Giyorgis II (1868-1871) en Yohannis II (1871-1889). Onder Menelik II (1889-1913) had Ethiopië af te rekenen met Italië dat zijn deel in Afrika wilde koloniseren. De Ethiopiërs wisten hen bij Adwa te verslaan en in 1896 werd een vredesverdrag getekend, dat Italië interpreteerde als een protectoraat.
Daarna volgden Iyasu V (1913-1916) en Zauditu (1916-1930). Maar na de dood van Menelik II begon de invloed van Tafari toe te nemen. Ras (generaal) Tafari Makonnen (1916-1930), werd eerst regent, later negus (koning) en uiteindelijk keizer met de naam Haile Selassie I (1930-1936).

Italiaanse bezetting.
Victor Emanuel III (1936-1941). In 1935 viel het Italië van Mussolini Ethiopië aan en bezette een aantal steden. Tot een echte kolonisatie kwam het niet en de Engelsen konden Ethiopië reeds in 1941 bevrijden.

Onafhankelijkheid en einde van de Salomonische dynastie

Haile Selassie I (1941-1974) zette zijn moderniseringsbeleid voort, schafte de slavernij af, introduceerde een nieuwe belastingstelsel en een nieuwe grondwet, verwierf internationaal aanzien (cfr bezoek van Boudewijn en Fabiola), stichtte de Unie van Afrikaanse Staten en hechtte Eritrea aan, hetgeen leidde tot een langdurige onafhankelijkheidsoorlog die Ethiopië uiteindelijk verloor. Maar zijn regime bezondigde zich aan ernstige inbreuken tegen de mensenrechten. Burgerlijke vrijheden en politieke rechten werd sterk ingeperkt, politieke tegenstanders werden gefolterd en gevangen gezet in erbarmelijke omstandigheden. Het leger, in oorlog met Eritrea, beging wreedheden en massamoorden. Na de instorting van de economie en na een periode van lange droogte greep de hongersnood om zich heen. Het binnenlands verzet groeide aan.

Presidenten van de Provisorische Militaire Bestuurlijke Raad (1974-1987)
In 1974 pleegde militairen een staatsgreep, en installeerden een militaire raad, de Derg, die evolueerde naar een marxistische dictatuur die in stand gehouden werd middels een bloedige rode terreur, die uitliep in een echte burgeroorlog.
Aman Mikael Andom (1974), Tafari Benti (1974-1977), Mengistu Haile Mariam (1977-1987).

Presidenten van de Democratische Volksrepubliek Ethiopië de (1987-1991)
Mengistu Haile Mariam (1987-1991).
Tussen 1977 en 1978 was Ethiopië verwikkeld in een oorlog met Somalië, omwille van het Ogaden-grensgebied. Het Ethiopische regime werd op grote schaal gesteund door de Sovjet-Unie en Cuba.

Over de terreur van de Derg las ik een prachtige roman: “De Leeuw en de Keizer” van Maaza Mengiste. Hij beschrijft in een meesterlijke combinatie van werkelijkheid en fictie het bij ons nauwelijks bekende drama van de vreselijke ‘regime change’ in Ethiopië. Duizenden mensen werden gemarteld en vermoord, hele dorpen werden gedeporteerd of uitgemoord, honger werd als wapen gebruikt, 8 miljoen mensen raakten uitgehongerd, naar schatting 1 miljoen mensen kwamen om bij zuiveringen en onderdrukking van opstanden. In 2008 werd Mengistu bij verstek veroordeeld tot de doodstraf voor genocide. Hij verkreeg echter asiel in Zimbabwe dat het niet uitlevert.
Na de burgeroorlog, in 1991, nam de Tigrische Meles Zenawi de macht over. Onder de regering Zenawi heeft Ethiopië onafhankelijkheid verleend aan het voorheen bezette en eenzijdig geannexeerde Eritrea, en is Ethiopië omgevormd tot een federatie.

Presidenten van de Federale Democratische Republiek Ethiopië (1991-heden)
Meles Zenawi (1991-1995), Negasso Gidada (1995-2001), Girma Wolde-Giorgis (2001-2013), Mulatu Teshome (2013-2018), mevr. Sahle-Work Zewde (2018-heden)

Op 2 april 2018 trad Abiy Ahmed aan als eerste minister en Sahle-Work Zewde is de 4de en huidig President van Ethiopië, de eerste vrouw in die positie.

Ook zijn de helft van de ministers in de regering Ahmed vrouwen. Bij zijn aantreden beloofde Abiy Ahmed de eenheid van Ethiopië na te streven, harmonie tussen alle etnische groepen, het grensconflict met Eritrea te beslechten, persvrijheid verder te verbeteren en een hand uit te steken naar alle politieke oppositie in Ethiopië en het buitenland. In 2019 kreeg hij de nobelprijs voor de vrede.

 De jonge premier, nog maar één jaar aan de macht, is er in geslaagd om het aanslepende conflict met buurland Eritrea te beëindigen. Het Nobelprijscomité looft de premier voor de liberalisering van het regime in zijn land. Zo werd de persvrijheid ingesteld, werd een groene economische revolutie opgezet die Ethiopië optrok van een hongerland naar een van de sterkst groeiende economieën ter wereld. Premier Abiy Ahmed heeft ook gewerkt aan de verzoening tussen de etnische en religieuze gemeenschappen in zijn land en in het bijzonder met de Oromo, de grootste bevolkingsgroep in het zuiden van het land. Abiy Ahmed is zelf een Oromo. Ethiopië speelt ook een belangrijke rol in bemiddeling in conflicten in het oosten van Afrika. Ook de opvang van tal van vluchtelingen uit buurlanden is het Nobelprijscomité niet ontgaan.

Abiy Ahmed is veel populairder dan zijn partij en het land blijft lijden onder etnische spanningen, zo is er o.m. een Omo Bevrijdingsfront (etnische volkeren in het zuiden) en een Tigryisch Bevrijdingsfront (de noordelijke hoogland elite voelt zich bedreigd door de hervormingen en cabinetherschikkingen).