Ethiopië

Op straat vragen een groepje jongens beleefd of we willen helpen bij de aankoop van schoolboeken. Ze tronen ons mee naar een kruidenierswinkeltje en grijpen op de rekken tussen de huishoudartikelen naar een vijftal beduimelde boeken: wiskunde, fysica, chemie, Engels, … De winkeldame vraagt 600 birr per boek, afdingen helpt niet. De jongens staan daar allemaal met zo’n boek in de hand, totdat ik op de achterflap de echte prijs zie, 92 birr. Leuke combine, deel de winst, zet de boeken terug en zoek een volgende goedwillende, naïeve toerist.

We hebben wat tijd over deze morgen en besluiten gids Abebe op te zoeken, we hebben hem iets te weinig getipt, denk ik. Ons geweten speelt op. Natuurlijk lopen we verloren in dit uitgestrekte stadje, zonder straatnamen.

Dan maar een bajajs, een tuktuk. We vinden het huisje van Abebe gesloten, maar een meisje van het naburige Kana restaurant weet waar hij is, ze springt aan boord van de tuktuk en brengt ons naar het kleine bedrijfje van Abebe, “Guiding en Bird Watching tours”. Het weerzien is hartelijk. De 3 km terug zijn een avontuur, de bajajs bonkt over de ruwe kasseistraatjes, slingert tussen voetgangers, schapen en geiten door en komt bijna in aanrijding met 3 ezels die recht op ons afstormen. Spannende ochtend.

We maken andermaal een korte hop met een propellervliegtuigje naar het meer westelijk gelegen Gondar, ook een historische hoofdstad van een resem koningen.

Fasilides (1603-1667) bouwde het eerste paleis en Gondar bleef de hoofdstad van Ethiopië tot aan het bewind van Menelik II toen diens madam Taytu Betul de plek aan wees waar hij zijn nieuwe hoofdstad bouwde, Addis Abeba. Chauffeur Mesi wacht ons op. ‘Niet de voetbalspeler’, zegt hij, ‘die verdient veel meer dan ik’, alhoewel hij ook tegen een balletje trapt in Addis Abeba. Een chauffeur verdient een salaris van 1500 birr per maand, en krijgt een per diem van 300 birr voor de dagen dat hij weg van huis is, omgerekend een kleine 50 euro per maand en 8,5 euro per dag voor kosten (maaltijden en logies). De meeste chauffeurs willen gids worden, dat verdient veel beter, maar ze kunnen de nodige studies niet betalen. Weeral ontsnapt aan een aanrijding met een bajajs. Er rijden er hier zo’n 3000 rond, absoluut roekeloze chauffeurs, waarop al de automobilisten foeteren.

We logeren hier in The Four Sisters. Dat belooft. Voor de ingang van hun etablissement staat een majordomus in een soort fanfarekostuum mét kepie. Hij slaat enkele klaroenstoten aan als we binnenkomen, op de vloer van de binnenplaats is vers gesneden gras gespreid om ons te verwelkomen. En natuurlijk wordt direct vers gebrande koffie aangeboden. Het is goed vertoeven in Ethiopië, maar er is werk te doen: een bezoek aan de royal enclosure, het koninklijk domein

Na de val van de Zagwe dynastie van Lalibela in 1270 hadden de Salomonische koningen geen vaste verblijfplaats totdat Fasiledes (1632-1667) in 1636 hier zijn hoofdstad bouwde. Hij trok een wal op rond een stuk grond van 7 hectaren en bouwde een imposant kasteel 32 m hoog, met vier koepeltorens, gekenmerkt door Moorse, Indische, Portugese en Axum invloeden.

Verder een watercisterne die het regenwater verzamelde, een archief waar boeken en documenten bewaard werden en Turkse baden. Vooral het interieur van het kasteel zelf is mooi gerestaureerd met o.m. prachtige vloeren in Afrikaans zwarthout. Onder de Italiaanse bezetting tussen 1934 tot 1941 gebruikten de Italianen dit complex als het militair hoofdkwartier in Abessinië. En toen de Engelsen de Italianen vanuit de lucht bestookten in 1941 werd het archiefgebouw en het paleis van Iyassu de Grote (1682-1706) gedeeltelijk beschadigd. Dit laatste moet het mooiste geweest zijn, versierd met bladgoud, lapis azuli, ivoor, Venetiaanse spiegels en kleurrijke fresco’s, ‘mooier dan het huis van Salomon’, maar vandaag eenruïne zonder dak.

Van het paleis van Yohannis I (1667-1682) maakten ze soort Romeinse villa. Dawit III (1716-1721) was een groot liefhebber van vooral religieuze muziek en ook wel volksmuziek en bouwde een grote concertzaal. Hij bouwde ook de eerste leeuwenkooien, waar de Ethiopische keizers hun mascottes, de Abessijnse leeuwen hielden, tot in 1990 onder Haile Selassie. Bakkafa (1721-1730) moet dan weer een epicurist geweest zijn, want van hem is de 100m lange prachtige banketzaal met een grote parkeergelegenheid voor de paarden van de gasten. De Gondar dynastie richtte uiteindelijk zichzelf ten gronde. Na enkele generaties vermoordde de zoon zijn vader koning, en werd dan op zijn beurt enkele jaren later vergiftigd. De koningen verloren alle aanzien door al hun interne intriges (een beetje als Belgische politici) en het rijk verbrokkelde.

Wij genieten vandaag van dit domein, een oase van rust, in een luidruchtige, chaotische stad.

We bezoeken nog een van de mooiste kerkjes van Ethiopië, de Debre Berhan Selassie. Het kerkerf is ingesloten door een wal met 12 koepeltorentjes. Het interieur is prachtig gedecoreerd, eerst geschilderd op canvas en dan als behangpapier tegen de muren gekleefd. Mij valt o.m. een Bosch-achtige voorstelling van de hel op.

Het plafond stelt de hemel voor met 135 cherubijnen met zwarte afro-kapsels en grote mooie ogen, zoals alle mooie meisjes hier hebben. De priester geeft aan dat hij wil sluiten, ik neem ondertussen even zijn rol over met leunstok en sistra, bij de ceremoniële trommels.

Iets verder, dichter bij de watertoevoer liggen de baden van Fasiledes. In een groot rechthoekig zwembad, staat in het midden een charmant gebouwtje dat als vakantieverblijf voor de koning diende. Kronkelende wortels van vijgenbomen nemen bezit van de muren rondom. Hier vieren orthodoxe gelovigen jaarlijks, op 19 januari, het Timkat festival, de herdenking van de doop van Christus in de Jordaan. De ark des verbonds (replica) wordt naar het gebouwtje gedragen, priesters en gelovigen in witte gewaden verzamelen rond het bad voor een driedaags feest, zingen en dansen, en nadat het water gewijd is, springen honderden mensen joelend in de poel, een soort re-enactment van de doop.

In 2019 kwam het Timkat festival op de UNESCO lijst van het ontastbaar erfgoed van de mensheid. Dat gaf dit jaar het feest extra luister, totdat één van de tribunes instortte waarbij 10 slachtoffers en tientallen gewonden te betreuren vielen. De talrijke VIPs waaronder de president konden vanop hun tribune slechts machteloos toekijken.

druk hier voor een filmpje van Timkat 2020

Een triest verhaal ter afsluiting. Maar ik weet zeker dat de 4 zusters ons vanavond kunnen opbeuren met een heerlijk maal.